Eén van de oudste rozen, die we kennen. Vanaf de 13e eeuw over bijna heel West-Europa verspreid. De geur is beroemd van deze bijna enkelbloemige, helderroze roos: diep en hemels..! Pluk de bloemblaadjes, laat ze drogen en ziehier: voor maandenlang rozengeur (en maneschijn?) in uw huis. Van verse rozenblaadjes geef je thee een heerlijke zoete afdronk. Samen met wat honing geeft dit extra heling en verzachting bij keelpijn. In de tuin zal deze roos nauwelijks last hebben van ziekten. De hoogte is 60-90 cm, bloeitijd juni-juli.

Het parfum van deze beroemde geurroos uit het Midden-Oosten wordt zeer gewaardeerd, de complexe geur wordt veroorzaakt door maar liefst 275 stoffen in de bloem! De x damascena is een (spontane?) kruising tussen Rosa gallica en Rosa moschata (met ook nog wat DNA uit de Rosa fedtschenkoana) en was in de Romeinse tijd al bekend. In de 13e eeuw zijn de planten door kruisvaarders meegenomen naar Noord-Europa. Door de latere bloei volgt dit soort de Rosa gallica op. Pluk de bloemblaadjes, laat ze drogen en ziehier: voor maandenlang rozengeur (en maneschijn?) in uw huis. Van verse rozenblaadjes geef je thee een heerlijke zoete afdronk. Samen met wat honing geeft dit extra heling en verzachting bij keelpijn. In de tuin zal deze roos nauwelijks last hebben van ziekten, mits je ze goed zonnig en het liefst op een verhoogd plantenbed plaatst. De hoogte is 60-90 cm, bloeitijd juli-september.

De geur van munt, roosjes en andere kruiden mengen zich tot een mysterieuze odeur… Ik teelde deze al als tiener en maakte er een prachtige bonsai van door voortdurend te snoeien. Gebruik de plant (naast de frisse eetbaarheid) als beschermer tegen muggen! Het iets gekrulde, groen-met-witte blad tooit zich in de zomer met roze-witte bloemen!

Wat een geur! De vrij losgroeiende geranium verspreidt bij aanraking van het lichtgroene blad een zoete rozengeur, ongelofelijk... de bloei is de bonus: kleine trosjes met zachtroze bloemetjes. Je blijft snuffelen aan deze plant! Gebruik het gedroogde blad als een geurbron en potpourri’s en voeg gerucht wat bloemen of blaadjes toe aan je thee, likeur, mocktail of cocktail.

Hoe sierlijk ook lekker kan zijn ontdekten de Native Americans (Indianen) al eeuwen geleden. De Salish-, Nez Perce-, Shoshone-, Paiutes-, Cree- en Blackfoot-stammen roosterden of kookten de bolletjes van deze fraaie Camassia. Rauw smaken ze mild, maar met een iets taaie textuur, waar je van houden moet. De heerlijk zoete, notige smaak is het resultaat van de echte slow-cook! De Indianen maakten een grondoven: graaf een gat in de grond, bekleed dat met (liefst platte) stenen en bouw er een flink vuur in. Zodra het vuur gaat smeulen, kunnen de bolletjes in een afgesloten oude pan op de stenen gelegd worden, de kuil dichtgooien met aarde en 2 dagen laten smeulen. Een van de moderne methodes: gebruik een stoompan en laat de bolletjes 36 uur rustig stomen. Houd het waterniveau in de gaten, na 12-24 uur komt er al een heerlijk zoete melassegeur uit de pan! In een oven op 220°C, gedurende 12 uur is ook een goede optie. Als de witte (schoongemaakte) bolletjes via beige naar bruin verkleuren is het Slowfoodproject gelukt, de inuline is omgezet naar fructose: een beetje zout er op en smullen maar, je blijft er van eten, ook heel populair bij kinderen! Zie ook arcadianabe.blogspot.nl en honest-food.net
De bolletjes zijn volkomen winterhard en geven licht- tot donkerblauwe, stervormige bloemetjes aan 30-90 cm lange stengels. Ze voelen zich thuis in elke grondsoort.

Een zeer veelzijdige plant, familielid van de Egyptische Papyrus, deze groeit in vochtige gebieden aan de rivieroevers van heel Azië. Het zijn de verdikte wortels en de knolletjes die gebruikt worden, en waarbij het meteen opvalt dat de geur van deze het midden houdt tussen Nardus en Patchouli.
Door de eeuwen heen speelt deze plant een rol in de Indiase volksgeneeskunde.

• De wortelknolletjes worden vers of gedroogd gebruikt voor de behandeling van tal van ziekten.
  
• Een aftreksel van de verse wortels is bekend als dipaniya, een aperitief.
  
• Geroosterde knollen worden ook gebruikt als een vervanger voor koffie en als (illegale) bijmenging in cacao.
  
• De wortel is in het oorsprongsland een belangrijk huismiddel bij de behandeling van vrouwenkwaaltjes.
  
• Natuurartsen passen extracten en poeders van gemalen wortels toe bij de behandeling van jeuk en overmatig zweten.
  
• Massage met het droge poeder, (zgn. Udvartana) zou een goede remedie zijn voor het verminderen van onderhuidse vetafzetting.
  
• Wassen met een afkooksel van de wortelknolletjes stimuleert de haargroei.
  
• Ondergebracht in een zalf is Nagarmotha heilzaam bij huidaandoeningen zoals schurft en eczeem.
  
• Door destillatie van de wortels en wortelknollen wordt een aromatische olie gewonnen met een houtige grondige geur en ondertonen van kaneel, cederhout of wierook die o.a. ook in de parfumindustrie wordt gebruikt.
  
• Cypriololie heeft een kalmerende en ontspannende werking op de geest. Nagarmotha wordt veelvuldig in klassieke Indiase wierookstokjes toegepast. Het is een geurige toevoeging die graag door Tibetaanse Lama’s gebruikt worden
  

Vanwege zijn krachtige werking dient deze olie gering gedoseerd te worden, een paar druppels in een basisolie is voldoende. De grasachtige plant is bij ons niet winterhard, binnen overwinteren dus, de hoogte is ongeveer 1 m.

IN 2025-2026 LEVEREN WE DE GOED LIJKENDE FRAMBOZENROOS: ROSA JUNDZILLII.
Deze roos komt in het wild voor in ons land en houd van zon tot halfschaduw. De planten kunnen wel 2 m hoog worden. Na de donkerroze bloemen ontstaan volle, bolvormige bottels.
De bottels bevatten veel ascorbinezuur (vitamine C), verder vitamine B, K en P, de zaden bevatten vitamine E, routine, caroteen, etc. De bottels hebben een dun schilletje, daaronder komen de zaden en zaadhaartjes zichtbaar, deze haartjes moet je verwijderen.

De Arabische koffieplant komt van oorsprong uit Ethiopië en werd later via Yemen over de wereld verspreid naar o.a. Java, Brazilië etc. Van de 3 soorten (Coffea arabica, robusta en liberica) valt arabica het best in de smaak. Deze wordt dan ook het meest gebruikt: ongeveer 75% van de totale koffieproductie wereldwijd.
In een pot groeit de plant vrij gemakkelijk en mag af en toe gesnoeid worden. Zet ze ‘s zomers maar lekker buiten, wel beschermen tegen de felle zon overdag. Na enkele jaren gaat de plant bloeien met heerlijk geurende, witte bloemen, waarna de bes ontstaat. Als deze rood is kan geoogst worden en gepeld. Het roosteren of branden geeft de speciale smaak aan koffie: experimenteren maar! Zet de plant in de herfst op tijd binnen en spray ze ‘s winters regelmatig omdat de plant een hekel heeft aan droge lucht.

In India en Pakistan groeit deze boeiende struik of kleine boom. Het blad is dubbel geveerd en fijn van structuur. Multifunctioneel: de jonge vruchten worden als kousebandbonen gegeten, het jonge blad, groeitoppen en bloemen kunnen rauw in salades of als toevoeging in soepen en sauzen, geroosterde zaden hebben een heerlijke, notige smaak en zijn oliehoudend. De bast van de wortel is pittig peperig en wordt als specerij aangewend. De lijst is eigenlijk nog langer, kortom een ideale boom voor de Derde Wereld en leuk om hier er kennis mee te maken! Bij ons dus een kamer- of kuipplant ('s zomers buiten).

De sterke planten zijn groenblijvend en geven voor de vruchtzetting mooie roze, wasachtige, komvormige bloemetjes. Dit familielid van de bekende geurmirte komt uit Chili en Bolivia, maar is inmiddels wereldwijd bekend. De bessen groeien al aan jonge planten en zijn geurend, purperrood van kleur en ongeveer 15 mm in doorsnee. De aromatische, veel geroemde smaak heeft een tintje zuur een een tintje wilde aardbei. Zowel rauw als gekookt (voor bijv. Jam) of gebakken (in taart) een delicatesse. De blaadjes worden als theevervanger gebruikt en de geroosterde zaden zijn een geliefd koffiesurrogaat. De struikjes zijn opvallend goed bestand tegen nachtvorst, kouder dan -10grC wordt risicovol.

Mirte vormt een dicht vertakte en groenblijvende struik. De plant groeit in het wild op droge, zonnige plekken in het Middellandse Zeegebied, maar wordt ook als sierstruik toegepast. De struik bloeit in de zomer en is dan bezet met geurende, witte bloemen, die ongeveer 2 cm groot worden. Na de bloei ontstaan purperkleurige bessen met een doorsnee van 7 mm. In Nederland geldt mirte als matig winterhard, veiliger is het, om de plant in een kuip te houden en vorstvrij te overwinteren.
Bladeren, bloemen en vruchten worden gebruikt voor de parfumerie. Uit de plant wordt myrtenol gewonnen, een antihoestmiddel. Na kneuzing van het blad komt een aromatische geur vrij. Mirte zou een gelukbrenger zijn bij het huwelijk en de vruchtbaarheid. In Mediterrane landen verpakt men, voor het opdienen, stukjes vlees en gevogelte in mirtebladeren, waardoor het vlees iets gearomatiseerd wordt. Mirtetakken worden ook gebruikt voor een vuur, waarop vlees wordt geroosterd. Thee van mirteblad bevordert slijmafdrijving. Gedroogde en gemalen bladeren werden vroeger als lichaamspoeder gebruikt.
Op Soekot, het Loofhuttenfeest van de Joden worden drie op de eerste dag van het feest geplukte mirtetakjes samen met andere takken en een geurige vrucht gebruikt voor het "Loelav zwaaien", een gebruik dat op Wajiekra (Leviticus) 23:40-41 is gebaseerd. De geurige maar smakeloze mirtetakken of "hadassiem" symboliseren de Joden die de Thora niet bestuderen maar wel toepassen. Toevoeging van een klant: "Als aanvulling op uw verhaal over de mirte, op Sardinië wordt er een likeur van gemaakt die niet te versmaden is. Er zijn diverse merken te koop, als je ergens gaat eten, krijg je eerst een glaasje mirte ook wordt het veel verkocht in karafjes en bijzondere flesjes als souvenir."

De bekende hippiegeur! Patchoeli is een struikje van ongeveer 1 m hoogte met harige stengels, grote aromatische, donzige bladeren en heeft zijn oorsprong in tropisch Azië. Hieruit volgt (logischerwijs) dat de plant niet tegen kou kan, van september-april binnen houden dus! Nu wordt de plant voor winning van etherische olie verbouwd in Paraguay, China en Japan.
In Azië waardeert men vooral de insectenwerende eigenschappen van Patchouli, de bladeren worden gedroogd en tussen kleding gelegd om deze te beschermen tegen motten.
In het 19e eeuwse Frankrijk was de Patchoeligeur om zijn vermeende aphrodiserende werking (= zinnenprikkelend, seksgevoelens versterkend) vooral geliefd bij de adel, de olie werd hier dan ook in grote hoeveelheden gebruikt. De geur herinnert aan de Flowerpower tijd, Patchoeli werd in die tijd veelvuldig als parfum gebruikt. In de 60er en 70er jaren van de 20e eeuw was het de geur van een hele generatie. De Hippies besprenkelden hun kleding overvloedig met de olie die ze van hun Indiareizen meegebrachten. In de oorsprongslanden wordt de olie voornamelijk gewonnen om zijn antiseptische werking. Daartoe wordt de olie over kleding en stoffen gesprenkeld, eveneens kent men de olie mystieke krachten toe. In Japan en Maleisië gebruikt men Patchoeli als tegengif bij slangenbeten.
Essentiële olie wordt gedestilleerd uit de (gedroogde, meestal gegiste) bladeren en bloeiende toppen. Hij is stroperig met een geelbruine kleur en heeft een sterke, zware geur. In tegenstelling tot andere organische producten wordt de kwaliteit van Patchouli-olie door langer bewaren verbeterd. Een bijv. 5 jaar oude olie is zeer stroperig en heeft een zware zoete geur. De olie is ook belangrijk als middel tegen depressiviteit en heeft (zoals al vermeld) een goede reputatie als seksuele stimulans. Een interessante eigenschap van Patchoeli is dat de olie bij geringe hoeveelheden een stimulerende en bij hoge dosering een kalmerende werking heeft. Patchoeli-olie heeft een schimmeldodende werking, vooral bij huidschimmels, bevordert de huiddoorbloeding en wordt in de aromatherapie o.a. gebruikt bij: zwemmerseczeem, voetschimmel, impetigo, aambeien, spataderen, dermatitis, jeuk, acne/jeugdpuistjes, onzuivere vette huid, vet haar met roos, littekens, wonden, depressiviteit, cellulitis, kloven, open poriën, angst, nerveuze uitputting, frigiditeit, stress, rimpels, (nat) eczeem en koorts. De olie is een celvernieuwer en werkt aderwandversterkend en ontstekingswerend. (tekst bewerkt uit: www.anthemis.nl)

IN 2025-2026 LEVEREN WE DE GOED LIJKENDE ABRIKOOSROOS: ROSA ‘BELLA ROMANTICA’
Het is de heerlijke lichte perzikgeur waar we voor vielen bij deze roos. Ideaal voor parfums, maar de bloemblaadjes zijn vooral eetbaar in nagerechten (crème brûlée) en salade!
De plant is trouwens in de tuin meer dan de moeite waard: Genoemd naar een van de beroemdste Franse schrijvers van de eerste helft der 19e eeuw: een van de grondleggers van de realistische roman als schrijfvorm.
De prachtige theehybride uit 1993 van veredelaar Meilland met een goede doorbloei. In die tijd kwam er veel vraag naar de ouderwetse zeer dubbelbloemige rozen, de zgn. Romantica Rozen. De echte “oudjes” waren en zijn zeer ziektegevoelig, het was dus een uitdaging voor Meilland om een goed ziektebestendig ras te kweken. De bloem is groot (10-12 cm), goed gevuld, crèmewit met roze randjes en licht geurend. De groei is matig sterk, bossig en opgaand: ± 100 cm hoog en 80 cm breed. Uiteraard is de grote bloem regengevoelig.

ELK JAAR VANAF FEBRUARI ALS KNOL LEVERBAAR (705480), NA MEI WORDEN DEZE OPGEPOT.
Een prachtige bladplant met enorme bladeren (als olifantsoren) en met een adembenemende blauw-groene waslaag. Tot bloei komt deze aronskelkachtige niet in ons klimaat. Zet ze vochtig tot nat en 's winters vorstvrij en droog. De Taroknollen worden al sinds mensenheugenis in de tropen gegeten, in Azië en Afrika is de teelt enorm populair, ze bevatten 25% zetmeel en zijn vrijwel ongevoelig voor ziekten. Ze worden gekookt, geroosterd, gebakken en gefrituurd. In Afrika worden ze in een pasta (“fufu”) verwerkt. Het blad is na koken ook eetbaar (lekker om vlees of vis in te rollen). Hoogte 1m.

Een prachtige bladplant met enorme purperbruine bladeren (de vorm als olifantsoren) en met nog donkerder nerven en stengels. Tot bloei komt deze aronskelkachtige niet in ons klimaat. Zet ze vochtig tot nat en 's winters vorstvrij en droog (hoewel extra dek over de knollen vaak voor overleving in onze winters zorgt). De Taroknollen worden al sinds mensenheugenis in de tropen gegeten, in Azië en Afrika is de teelt enorm populair, ze bevatten 25% zetmeel en zijn vrijwel ongevoelig voor ziekten. Ze worden gekookt, geroosterd, gebakken en gefrituurd. In Afrika worden ze in een pasta (“fufu”) verwerkt. Het blad is na koken ook eetbaar (lekker om vlees of vis in te rollen). Hoogte 1m.

Een prachtige bladplant met enorme groene bladeren (de vorm als olifantsoren) en met scherp uitstekende, donkerpaarse nerven en stengels. Tot bloei komt deze aronskelkachtige niet in ons klimaat. Zet ze in de zomer vochtig tot nat en 's winters vorstvrij en droog (hoewel extra dek over de knollen vaak voor overleving in onze winters zorgt). De Taroknollen worden al sinds mensenheugenis in de tropen gegeten, in Azië en Afrika is de teelt enorm populair, ze bevatten 25% zetmeel en zijn vrijwel ongevoelig voor ziekten. Ze worden gekookt, geroosterd, gebakken en gefrituurd. In Afrika worden ze in een pasta (“fufu”) verwerkt. Het blad is na koken ook eetbaar (lekker om vlees of vis in te rollen). Hoogte 1m.

IN 2025-2026 LEVEREN WE DE GOED LIJKENDE GLANSROOS: ROSA NITIDA ‘KEBU’
Deze roos groeit flink, tot wel 2 m hoogte, je kan de plant gemakkelijk langs een rekje laten groeien. Een halfbeschaduwde tot zonnige plaats is ideaal voor deze zeer vorstbestendige, bijna doornloze struik. De lichtroze bloemblaadjes zijn populair in rozenwater, cake, desserts etc. De vruchten (bottels) zijn ideaal voor jam of gedroogd voor thee. Snijd de vruchtjes open en verwijder de haartjes die onder de zaden zichtbaar zijn. De zaden zitten vol vitamine E!

IN 2025-2026 LEVEREN WE DE GOED LIJKENDE BOTTELROOS: ROSA CANINA
Dit is een van de gezondste rozen, want de vruchten bevatten het hoogste Vitamine-C gehalte van alle bottelrozen. Rozenbottels doen niet onder voor de vele ‘superfoods’, die menig bewuste eter het hart sneller doet kloppen! Naast vitamine C zit er ook vitamine A, B, E en K in rozenbottels. Deze Pillnitzer Vitamineroos 'Pi Ro 3' is ontstaan uit een kruising van Rosa dumalis met Rosa pendulina var salaevensis. De struiken hebben een flinke groeikracht op alle gronden en worden 1-2 meter groot, ze groeien breed uit en bevatten heel weinig stekels. De donkerrode bottels zijn 3x1,5 cm, donkerrood en hebben een vitamine-C gehalte van 1150 mg per 100 g vruchtgewicht. We moeten uiteraard het voorafgaande wonder niet vergeten: de talrijke bloemen (3-4 cm, enkelbloemig) zijn lichtroze en bloeien in juni. De bladeren hebben een opvallende gele herfstkleur.

Dit is een heemplant, dus uitstekend voor verwildering. De basis wordt gevormd door fijne in kransen groeiende, eetbare blaadjes, gevolgd door gele, fijne bloemetjes in flinke trosjes. Deze verspreiden een heerlijk zoete geur! Hierom werden de gedroogde bloemen vroeger tussen de lakens gelegd om vlooien te verdrijven. De bloemen worden veel toegepast als veelzijdige verfplant in voedsel en kleding, maar ook om in kaas het stremsel van de wei te scheiden (coaguleren). Tenslotte kunnen de zaden ook geroosterd worden tot een koffievervanger en de bloemtoppen geven een prettig, bitter drankje.